Emocje – jakie s膮 emocje?

Cho膰 towarzysz膮 ludziom od zawsze i ka偶dego dnia, to jednak nie zastanawiamy si臋 zazwyczaj, czym w rzeczywisto艣ci s膮 emocje. Tymczasem jest to niezwykle ciekawy i szeroki temat, kt贸ry warto podda膰 analizie. Czego si臋 z niej dowiesz? Poznasz rodzaje emocji, kt贸re s膮 negatywne, a kt贸re pozytywne i jak wp艂ywaj膮 na 偶ycie ludzi.

Co to s膮 emocje?

Wiele os贸b na przestrzeni lat pr贸bowa艂o zdefiniowa膰 emocje, jednak trudno o jednoznaczne wyja艣nienie, czym one w艂a艣ciwie s膮. Samo s艂owo wywodzi si臋 z 艂aciny i, w dos艂ownym t艂umaczeniu, oznacza 鈥瀙oruszenie鈥, 鈥瀙obudzenie鈥. Nie da si臋 zaprzeczy膰, 偶e zar贸wno pozytywne emocje, jak r贸wnie偶 negatywne uczucia wywo艂uj膮 w nas pewne reakcje.

艢miech, 艂zy, strach, wstr臋t, gniew 鈥 ca艂a gama, z kt贸r膮 ludzie mierz膮 si臋 ka偶dego dnia. Pr贸ba lepszego zrozumienia swoich emocji, tak samo jak oswojenie si臋 z tym, czym faktycznie one s膮 i jakie reakcje u nas wywo艂uj膮, pozwala na spokojniejsze, 鈥瀊ardziej przewidywalne鈥 偶ycie, bez zaskakuj膮cych niespodzianek.

Emocje podstawowe

Pomimo tego, 偶e zrozumienie emocji nie jest 艂atwe, to jednak nie jest niemo偶liwe. Klasyfikacja emocji podstawowych Plutchika zak艂ada wyst臋powanie 8 podstawowych emocji po艂膮czonych w antagonistyczne pary:

  • rado艣膰 鈥 smutek,
  • wstr臋t 鈥 zaufanie,
  • gniew 鈥 strach,
  • zaskoczenie 鈥 oczekiwanie.

Co daje rozpoznanie emocji podstawowych? To punkt wyj艣cia do g艂臋bszego analizowania kolejnych uczu膰, kt贸re normalnie przenikaj膮 si臋, tworz膮 ciekawe mieszanki, zmieniaj膮ce si臋 w zale偶no艣ci od cz艂owieka, okoliczno艣ci, do艣wiadcze艅. Trzeba jednak wiedzie膰, 偶e ich odczuwanie oraz wyst臋powanie (cho膰 w nieco innej formie czy intensywno艣ci) dotyczy mieszka艅c贸w z ca艂ego 艣wiata 鈥 r贸wnie偶 z kraj贸w, do kt贸rych nie dotar艂a jeszcze w pe艂ni rozwini臋ta cywilizacja.

Rado艣膰 i smutek 鈥 emocje podstawowe

Najbardziej pierwotne, przeciwstawne, opisuj膮ce og贸lnie emocje ludzi s膮 okre艣lenia: rado艣膰 i smutek.

  • Rado艣膰 鈥 zbi贸r pozytywnych reakcji, kt贸re wywo艂uj膮 u艣miech i zadowolenie.
  • Smutek 鈥 uczucie straty, osamotnienia. Kontrast dla rado艣ci oznaczaj膮cy niezdrow膮 i niekomfortow膮 sytuacj臋.

Okazuje si臋, 偶e odczuwanie emocji, kt贸re wywodz膮 si臋 z rado艣ci czy smutku, mo偶e by膰 r贸偶ne w zale偶no艣ci od kontekstu, zbioru do艣wiadcze艅 danej osoby czy sytuacji 偶yciowej, w jakiej si臋 obecnie znajduje. Nak艂adanie si臋 na siebie r贸偶nych emocji prowadzi do powstawania zupe艂nie nowych rodzaj贸w emocji 鈥 pochodnych smutku, gniewu, zaskoczenia, strachu, zaufania. S膮 to tzw. emocje z艂o偶one, czyli pochodne (pogarda, zazdro艣膰, wstyd).

Emocje a uczucia

Cho膰 czasem u偶ywa si臋 tych poj臋膰 zamiennie (co nie jest b艂臋dem), to jednak nie zawsze stosowanie emocji i uczu膰 jako synonim贸w jest uzasadnione:

  • uczucia 鈥 wyra偶aj膮 nasz stosunek do innych os贸b, sytuacji lub przedmiot贸w. Mo偶emy kogo艣 kocha膰 (emocja: mi艂o艣膰) lub nie znosi膰 (emocja: nienawi艣膰),
  • emocje 鈥 to uczucie, ale nietrwa艂e, przemijaj膮ce, pojawiaj膮ce si臋 pod wp艂ywem konkretnej sytuacji 鈥 strach, z艂o艣膰, nienawi艣膰, rado艣膰. Mo偶na je 艂atwo kwalifikowa膰 鈥 strach przed wypadkiem czy strat膮 bliskiej osoby to emocja negatywna, podczas gdy rado艣膰 z narodzin dziecka czy awansu jest emocj膮 pozytywn膮.

Warto d膮偶y膰 do tego, 偶eby zar贸wno odczuwane emocje, jak r贸wnie偶 towarzysz膮ce nam emocje by艂y jak najbardziej pozytywne. Oczywi艣cie nie da si臋 ca艂kowicie wyzby膰 tych negatywnych, ale mo偶na nauczy膰 si臋 nad nimi panowa膰, kontrolowa膰 swoje reakcje. Jak to osi膮gn膮膰? Pr贸buj膮c celnie nazywa膰 emocje, oswajaj膮c si臋 z nimi i pr贸buj膮c je rozwi膮zywa膰 鈥 samemu, z pomoc膮 najbli偶szych lub psychologa.

Pozytywne emocje i emocje negatywne

uczucia

Najprostszy, podstawowy podzia艂 emocji obejmuje emocje pozytywne i negatywne. Te pierwsze to rado艣膰, mi艂o艣膰, zadowolenie. Czuj膮c je, cz艂owiek mo偶e stwierdzi膰, 偶e jest szcz臋艣liwy, spe艂niony, ma wi臋cej energii do dzia艂ania, czuje si臋 silniejszy, pewniejszy siebie, jego pami臋膰 pracuje lepiej, a sen jest spokojniejszy.

Co z cz艂owiekiem, kt贸rym targaj膮 negatywne emocje? Im bardziej obni偶ony nastr贸j i wi臋ksze jego zaburzenia, tym wi臋ksze ryzyko zapadni臋cia na choroby serca, uk艂adu nerwowego, odporno艣ciowego oraz inne. Nie dotyczy to normalnego, codziennego, lecz kr贸tkotrwa艂ego odczuwania emocji negatywnych, a d艂ugofalowego pozostawania w stanie smutku czy z艂o艣ci. Nierzadko wywo艂uj膮 one konkretne objawy, takie jak b贸le g艂owy, brzucha czy choroby jelit.

Radzenie sobie z emocjami a pomoc psychologa

Emocje s膮 czym艣 normalnym i jak najbardziej naturalnym. Nie da si臋 funkcjonowa膰 bez emocji, to nieod艂膮czny element ludzkiego 偶ycia, drzemi膮cy niejako w pod艣wiadomo艣ci. Nie zawsze te偶 mamy wp艂yw na to, jak intensywnie dane emocje czy uczucia oddzia艂uj膮 na nasze 偶ycie, jak du偶y wp艂yw na nas maj膮 i do jakich zachowa艅 nas popychaj膮. Np. trwanie w stanie silnego, permanentnego smutku mo偶e prowadzi膰 do depresji, kt贸ra jest bardzo niebezpieczna. Podobnie jak prze偶ywane ci膮g艂ego strachu przed czym艣 mo偶e wywo艂ywa膰 paranoje, nerwice l臋kowe oraz inne zaburzenia uniemo偶liwiaj膮ce normalne funkcjonowanie.

Pu艂apk膮 s膮 nie tylko negatywne emocje, ale te偶 pozytywne emocje, kt贸re wywo艂uj膮 nadmiern膮 egzaltacj臋 i sprawiaj膮, 偶e jeste艣my zbyt pozytywnie, bezkrytycznie nastawieni do 艣wiata. Nie potrafimy realnie oceni膰 zagro偶enia czy ryzyka. Dotyczy to np. silnego stanu zakochania si臋 czy zauroczenia, kt贸re pozornie wywo艂uje pozytywne emocje (rado艣膰), ale z drugiej strony mo偶e prowadzi膰 do b艂臋dnej oceny sytuacji i podejmowania nieracjonalnych decyzji pod wp艂ywem chwili.

Jeste艣 osob膮, kt贸ra cz臋sto popada 鈥瀦e skrajno艣ci w skrajno艣膰鈥? W jednej chwili prze偶ywasz pozytywne emocje, kt贸re za moment przeradzaj膮 si臋 w trudne, z艂e uczucia? Nie umiesz tego kontrolowa膰, czujesz, 偶e emocje przejmuj膮 nad Tob膮 kontrol臋, rozklejasz si臋 w miejscach publicznych? Praca nad sob膮 mo偶e by膰 trudna, bo niekt贸rymi emocjami faktycznie rz膮dz膮 emocje.

Dlatego, je艣li widzisz, 偶e emocje przejmuj膮 nad Tob膮 kontrol臋 i nie pozwalaj膮 na ch艂odn膮 ocen臋 sytuacji, wywo艂uj膮 nieadekwatne reakcje i s膮 tak silne, 偶e nie jeste艣 w stanie ich poskromi膰 鈥 rozwa偶 konsultacj臋 psychologiczn膮. Terapia nie dotyczy wy艂膮cznie leczenia zaburze艅, ale pomaga te偶 w pracy nad sob膮, poznaniu i rozumieniu schemat贸w, kt贸re Tob膮 kieruj膮, ucz膮 rozr贸偶niania emocji podstawowych, pozytywnych i negatywnych i wreszcie dostarczaj膮 narz臋dzi do radzenia sobie z nimi.

Udost臋pnij

Podobne artyku艂y

Obserwuj nas

300FaniLubi臋

Poradnia psychologiczna

Jeste艣my zawsze do Twojej dyspozycji!

Popularne w kategorii